Η σημασία της πρωτεΐνης για τον οργανισμό μας

i-simasia-tis-proteinis-gia-ton-organismo-mas

Η πρωτεΐνη είναι απαραίτητη για κάθε ζωντανό οργανισμό για τους διαρθρωτικούς και λειτουργικούς σκοπούς του. Ποιες είναι όμως οι λειτουργίες της, πώς συνδυάζεται στη διατροφή μας και ποιες τροφές την περιέχουν;

Τι είναι πρωτεΐνη;
Οι πρωτεΐνες είναι μεγάλες ενώσεις που παρασκευάζονται με τον συνδυασμό μικρότερων αμινοξέων. Στη διατροφή είναι γνωστές ως μακροθρεπτικά συστατικά και δίνουν ενέργεια στο σώμα μας. Κάθε γραμμάριο πρωτεΐνης περιέχει 4 θερμίδες.
Υπάρχουν 20 αμινοξέα που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή πρωτεΐνης. Οι πρωτεΐνες που δεν έχουν και τα 20 αμινοξέα ονομάζονται ελλιπείς. Οι πηγές πρωτεΐνης που περιέχουν και τα 20 αμινοξέα ονομάζονται πλήρεις. Επιλέγοντας λοιπόν τις πλήρεις θα εξασφαλίσετε όλα τα αμινοξέα που χρειάζεται ο οργανισμός σας.
Ορισμένα αμινοξέα μπορούν να παραχθούν στο σώμα και δεν είναι τόσο απαραίτητα για τη διατροφή μας. Τα αμινοξέα που δεν μπορούν να παραχθούν από τον οργανισμό μας όμως, θα πρέπει να περιλαμβάνονται στη διατροφή μας.

Πώς χρησιμοποιείται η πρωτεΐνη από το σώμα μας;

Σημαντική στη διατροφή μας
Οι πρωτεΐνες έχουν πολλές διαφορετικές λειτουργίες μέσα στο σώμα, το οποίο τις χρησιμοποιεί ως ενέργεια. Η πρωτεΐνη χρησιμοποιείται επίσης ως ένα ένζυμο που προκαλεί αντιδράσεις μέσα στο σώμα, συμπεριλαμβανομένου του μεταβολισμού και του γονιδίου της ανάπτυξης και της επιδιόρθωσης. Χρησιμοποιείται επίσης για να μεταφέρει τα «σήματα» από το ένα μέρος του σώματος στο άλλο και να σχηματίσει δομές, συμπεριλαμβανομένων των μυών.

Η πρωτεΐνη είναι απαραίτητη για τον οργανισμό μας, όμως χρειαζόμαστε επίσης υδατάνθρακες, βιταμίνες, ανόργανα άλατα, αντιοξειδωτικά, φυτοχημικά και υγιή έλαια για την εύρυθμη λειτουργία του. Μια ισορροπημένη διατροφή με μια σειρά από πλήρη τρόφιμα είναι απαραίτητη για ένα υγιές σώμα.

Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες.

Οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται:

• Για τη διατήρηση και αναπλήρωση των καταναλισκομένων ή κατεστραμμένων πρωτεϊνών του οργανισμού. Mε τον τρόπο αυτό, αφ’ ενός διατηρούνται τα συστατικά του σώματος σε ώριμους οργανισμούς, π.χ. αναπληρώνεται η εξωτάτη στοιβάδα της επιδερμίδας, τα νύχια, οι τρίχες κλπ, αφ’ ετέρου αυξάνονται οι αναπτυσσόμενοι οργανισμοί.
• Για τη συμμετοχή στη σύνθεση διαφόρων απαραίτητων ενώσεων πρωτεϊνικής ή μη φύσεως, όπως ένζυμα, ορμόνες, νουκλεϊνικά οξέα χρωστικές κλπ.
• Για την παροχή ενέργειας με την οξείδωση της περίσσειάς τους.  

Aν όμως υπάρχουν ανάγκες του οργανισμού σε ενέργεια, τότε καλύπτονται μερικά μόνο οι παραπάνω δύο περιπτώσεις.
Eπειδή ο οργανισμός δεν μπορεί πάντα να συνθέτει τις πρωτεΐνες (αμινοξέα) από άλλες θρεπτικές ύλες και λόγω της ιδιαίτερης σημασίας τους, σε αντίθεση με τις λιπαρές ύλες και τους υδατάνθρακες,

• αφ’ ενός απαιτείται μια “ελάχιστη ημερήσια ποσότητα πρωτεΐνης” 
• αφ’ ετέρου και κάποια ορισμένη – σε ευρέα όρια – ποιοτική σύσταση αυτής της πρωτεΐνης δηλαδή πρέπει να προσλαμβάνεται με την τροφή ικανή ποσότητα από τα απαραίτητα, αμινοξέα τα οποία δεν μπορεί να συνθέσει ο οργανισμός)

Tο ελάχιστο ποσό της ημερήσιας απαραίτητης ποσότητας πρωτεΐνης που πρέπει να λαμβάνεται από την τροφή είναι περίπου 1 g / Kg βάρους του σώματος.

• Bέβαια, μια καλή διατροφή προϋποθέτει μεγαλύτερη λήψη πρωτεϊνών, δηλαδή 70 – 90 g ανά ενήλικα άνθρωπο.
• H μισή ποσότητα από την πρωτεΐνη αυτή πρέπει να είναι ζωϊκής προέλευσης, για να προσφέρονται έτσι στον οργανισμό τα απαραίτητα αμινοξέα.

Στη φύση, αν και οι πρωτεΐνες είναι διαδεδομένες, δεν περιέχουν όλες τα απαραίτητα για τον άνθρωπο αμινοξέα, σε ικανοποιητικές ποσότητες.

• Έτσι διακρίνονται σε μη πλήρεις πρωτεΐνες αν στις πρωτεϊνες λείπουν κάποια απαραίτητα αμινοξέα, και πλήρεις πρωτεϊνες, αν δεν τους λείπουν απαραίτητα αμινοξέα.

• Πλήρεις πρωτεΐνες περιέχονται κυρίως σε ζωϊκά τρόφιμα, ενώ
• τα φυτικά τρόφιμα περιέχουν σχεδόν πάντα μη πλήρεις πρωτεΐνες.
• Eξαίρεση εδώ είναι η γλουτενίνη και οι πρωτεΐνες της σόγιας, που είναι πλήρεις πρωτεΐνες αν και περιέχονται σε φυτικά τρόφιμα.

Οι πρωτεΐνες που τα απαραίτητα αμινοξέα τους έχουν παραπλήσια σύσταση με εκείνες του ανθρώπινου σώματος έχουν μεγαλύτερη αξία για τον οργανισμό από άλλες πρωτεΐνες που δεν πληρούν την παραπάνω συνθήκη. Aντίστοιχα, και οι τροφές που έχουν τέτοιες πρωτεΐνες έχουν μεγαλύτερη αξία.

i-simasia-tis-proteinis-gia-ton-organismo-mas1

Kατά τη λήψη όμως τροφής λαμβάνονται πρωτεΐνες από διάφορα τρόφιμα, που μπορεί να αλληλοσυμπληρώνουν με την τυχόν περίσσεια του ενός απαραίτητου αμινοξέος της μιας πρωτεΐνης, την αντίστοιχη έλλειψη αυτού του αμινοξέος στην άλλη πρωτεΐνη κ.ο.κ. Σαν αποτέλεσμα είναι δυνατό να προκύπτουν μεγαλύτερες βιολογικές αξίες από τις μέσες βιολογικές αξίες των πρωτεϊνών του μίγματος, δηλαδή υψηλής ποιότητας πρωτεϊνικό περιεχόμενο.

Σημασία όμως στην αξία μιας πρωτεΐνης για τη διατροφή του ανθρώπου δεν έχει μόνο η βιολογική αξία της αλλά και αν ο άνθρωπος μπορεί και σε ποιο βαθμό να αξιοποιεί αυτή, ή με άλλα λόγια, πόσο εύπεπτη είναι η πρωτεΐνη.

Χορτοφαγικές δίαιτες και πρωτεΐνη
Οι χορτοφαγικές δίαιτες είναι βασισμένες στα δημητριακά, τα λαχανικά, τα φρούτα, τα όσπρια, τους σπόρους και τους ξηρούς καρπούς, με αποκλεισμό του κρέατος, των ψαριών ή των πουλερικών από τη δίαιτα. Υπάρχουν παραλλαγές μεταξύ των χορτοφαγικών διαιτών, εκ των οποίων κάποιες περιλαμβάνουν γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά (γαλακτοωοχορτοφαγικές δίαιτες), άλλες περιλαμβάνουν μόνο τα γαλακτοκομικά προϊόντα αλλά όχι τα αυγά (γαλακτοχορτοφαγικές δίαιτες), ενώ οι πιο αυστηρές χορτοφαγικές δίαιτες δεν περιλαμβάνουν κανένα προϊόν που παράγεται από ζώα (π.χ. αυστηρά χορτοφαγικές δίαιτες). Οι αυστηρά χορτοφαγικές δίαιτες, ειδικότερα, μπορεί να στερούνται κύριων πηγών πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας και οι άνθρωποι που τις ακολουθούν μπορεί να δυσκολεύονται να καλύψουν τις πρωτεϊνικές απαιτήσεις τους και, κυρίως, να υποστηρίξουν τις πρόσθετες ανάγκες λόγω ανάπτυξης (π.χ. παιδιά και έγκυοι). Επομένως, στην περίπτωση των χορτοφάγων, ειδικότερα των αυστηρά χορτοφάγων, είναι πολύ σημαντικός ο συνδυασμός πρωτεϊνών από διαφορετικές φυτικές πηγές και η ισορροπημένη επιλογή τροφίμων, ώστε να εξασφαλιστεί ότι επιτυγχάνονται τα συνιστώμενα επίπεδα απαραίτητων αμινοξέων.

Δείτε ακόμη: Πέψη & Υγεία – Μέρος Β: Πρωτεΐνες & Λίπη.

Πίνακας θερμιδικής αξίας και περιεκτικότητα σε λίπος, υδατάνθρακες και πρωτεΐνες ορισμένων τροφών.

Ποιες τροφές αντικαθιστούν το κρέας;

και Αμινοξέα: Συνδυασμοί υψηλής βιολογικής αξίας


Οι συνταγές λειτουργούν στα πλαίσια μιας ισορροπημένης διατροφής και μιας γενικότερης αλλαγής του τρόπου ζωής, από τον οποίο προέκυψαν εξ αρχής τα παραπάνω περιγραφόμενα προβλήματα υγιείας.


Η σελίδα έχει πληροφοριακό χαρακτήρα. Συμβουλεύεστε πάντα το γιατρό σας.
Η χρήση όσων αναφέρονται είναι αποκλειστικά και μόνον δική σας ευθύνη.


Ενδιαφέροντα άρθρα...

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *