Τα 8 είδη της ανθρώπινης νοημοσύνης: Εσείς σε ποιο ανήκετε;

ta-8-eidi-tis-anthropinis-noimosinis-eseis-se-poio-anikete

Τι υποστηρίζει η θεωρία της πολλαπλής νοημοσύνης;
Ο εμπνευστής της θεωρίας αυτής, Howard Gardner, υποστήριξε ότι δεν υπάρχει γενική νοημοσύνη, αλλά ένα άτομο μπορεί να είναι καλός σε κάτι («ευφυής») χωρίς απαραίτητα να έχει υψηλό σκορ νοημοσύνης ή να είναι καλός και σε άλλα πράγματα. Αυτή η λεγόμενη «ανεξαρτησία» των προτεινόμενων νοημοσυνών του μοντέλου αυτού εναντιώνεται στην παραδοσιακή θεώρηση της γενικής νοημοσύνης (παράγοντα g), η οποία υποστηρίζει ότι η νοημοσύνη είναι μία και αποτελείται από επιμέρους ικανότητες του νου που συσχετίζονται ισχυρά μεταξύ τους.

Ποιες είναι οι νοημοσύνες, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη θεωρία;

  1. Λεκτική/Γλωσσική Νοημοσύνη 
  2. Λογικο-μαθηματική Νοημοσύνη
  3. Σωματοκιναισθητική Νοημοσύνη 
  4. Μουσική Νοημοσύνη 
  5. Διαπροσωπική Νοημοσύνη 
  6. Ενδοπροσωπική Νοημοσύνη 
  7. Χωροταξική-Χωρική νοημοσύνη 
  8. Σε κατοπινή επανέκδοση, προστέθηκαν η υπαρξιστική νοημοσύνη, και 
  9. η νατουραλιστική (Φυσιοκρατική).

Το γοητευτικό της θεωρίας της πολλαπλής νοημοσύνης είναι ότι ξεφεύγει από τις παραδοσιακές γνωστικές και ακαδημαϊκές πτυχές της νόησης και εκτείνεται και σε άλλους τομείς όπου κάποιος μπορεί να εκδηλώσει ικανότητες. Για παράδειγμα, υποστηρίζει ότι κάποιος μπορεί να έχει υψηλή μουσική νοημοσύνη, κιναισθητική νοημοσύνη, κ.τ.λ. Επίσης, ένας από τους λόγους που είχε ιδιαίτερα υψηλή απήχηση, είναι ότι η ταξινόμηση του Gardner μοιάζει πολύ με το περιεχόμενο του σχολικού προγράμματος (γλώσσα, μαθηματικά, μουσική, φυσική αγωγή, φυσική, κτλ). Οι εκπαιδευτικοί αγκάλιασαν τη θεωρία αυτή γιατί δεν υποτιμούσε κανένα μάθημα του αναλυτικού τους προγράμματος, σε αντίθεση με την παραδοσιακή θεώρηση της γενικής νοημοσύνης, που στοχεύει περισσότερο στην ανάλυση και περιγραφή της ευφυίας στα πιο «ακαδημαϊκά» μαθήματα (που αφορούν περισσότερο τις επιστήμες και όχι τις τέχνες, τις τεχνικές γνώσεις, τις σωματικές δεξιότητες και τις κοινωνικοσυναισθηματικές ικανότητες του ατόμου).

Από την άλλη μεριά όμως, η θεωρία αυτή, ως θεωρία νοημοσύνης, συνάντησε δριμύτατες κριτικές σχετικά με την επιστημονική της εγκυρότητα.

Υπήρξαν θετικές και αρνητικές αντιδράσεις: 

– αυτά που ο Gardner αποκαλεί «νοημοσύνες» ουσιαστικά είναι ικανότητες- δεξιότητες και όχι νοημοσύνη. Άρα, ο θεωρητικός αυτός δεν επεκτείνει την έννοια της νοημοσύνης, αλλά την ακυρώνει, κάνοντάς την ταυτόσημη με την έννοια της ικανότητας γενικότερα και αποπροσανατολίζοντας από την αρχική της έννοια. Από την άλλη μεριά, η γενική νοημοσύνη είναι υπερβολικά στενή στον ορισμό των εφαρμογών της, ενώ θα έπρεπε να συμπεριλαμβάνει όλες τις πτυχές της νοητικής λειτουργίας και όχι μόνο εκείνες τις περιορισμένες που αξιολογούνται συνήθως και μέσα από τα αντίστοιχα τεστ νοημοσύνης.

– δεν υπάρχει συγκεκριμένη ερευνητική υποστήριξη της θεωρίας, καθώς βασίζεται σε υποθέσεις. Τα πειράματα που ισχυρίζεται ο εμπνευστής της θεωρίας ότι την υποστήριξαν ποτέ δεν επεξηγήθηκαν ούτε δημοσιεύτηκαν με τη μορφή που ισχυρίστηκε ο Gardner. Ο Gardner όντως δεν βασίστηκε σε δικές του πειραματικές διαδικασίες, αλλά μελέτησε άλλα δεδομένα, όπως για παράδειγμα στοιχεία από άτομα που παρουσίαζαν εγκεφαλικές βλάβες, για να υποστηρίξει ότι κάθε «νοημοσύνη» εδράζει σε διαφορετικά σημεία του εγκεφάλου και, σε περίπτωση βλάβης, οι υπόλοιπες μπορεί να μείνουν ανεπηρέαστες.

– πρόκειται για μια θεωρία «υπερβολικά βολική», που ταιριάζει υπερβολικά με το σχολικό πρόγραμμα μαθημάτων, πράγμα που εξηγεί το ότι έγινε τόσο δημοφιλής στους εκπαιδευτικούς. Όντως, οι εκπαιδευτικοί την υποδέχτηκαν με μεγάλο ενθουσιασμό, καθώς εξυπηρετεί την ολιστική εκπαίδευση που δεν στοχεύει μόνο στην παραγωγή μελλοντικών επιστημόνων αλλά και στην καλλιέργεια πολλών άλλων δεξιοτήτων- παρόλα αυτά, πολλές φορές η θεωρία εφαρμόστηκε παρερμηνευμένη και με λανθασμένα ερασιτεχνικά εργαλεία (π.χ. «τεστ πολλαπλών νοημοσυνων» που χρησιμοποιήθηκαν με τρόπο εσφαλμένο επιστημονικά)

– υποστηρίζει την άποψη ότι «κάθε παιδί έχει μια μορφή ιδιοφυίας», πράγμα που σαφώς είναι άκυρο, καθώς υπάρχουν παιδιά που δεν έχουν υψηλές ικανότητες σε κανέναν τομέα. Ο παραδοσιακός ορισμός της γενικής νοημοσύνης και ο τρόπος με τον οποίο καταμετράται αυτή, όντως αδικεί πολλές ομάδες ατόμων (π.χ. με μαθησιακές δυσκολίες, με άλλα ταλέντα που δεν αξιολογούνται από τα συγκεκριμένα τεστ, με διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο, με δημιουργική και όχι συγκλίνουσα σκέψη, κτλ)- αυτό όμως δε σημαίνει ότι κάποιος με χαμηλή γενική νοημοσύνη θα έχει απαραίτητα υψηλή επίδοση σε κάποια άλλη από τις νοημοσύνες του μοντέλου του Gardner!

– τα χαρακτηριστικά ορισμένων νοημοσυνών δεν είναι παρά στοιχεία προσωπικότητας. Η κριτική αυτή αφορά και τη θεωρία της συναισθηματικής νοημοσύνης. Μέχρι τώρα δεν έχει καταστεί σαφές αν η ενδοπροσωπική και η διαπροσωπική νοημοσύνη είναι εντελώς ανεξάρτητες από τον τύπο προσωπικότητας και αν πρόκειται πραγματικά για νοημοσύνη. Επίσης, οι δύο αυτές «νοημοσύνες» φαίνεται να συμπίπτουν, καθώς είναι πολύ δύσκολο να διαχωριστούν (πράγμα που έχει αποδειχτεί και από παραγοντικές αναλύσεις).

Όπως έχουμε ξαναδεί, το πεδίο της νοημοσύνης προσφέρεται για αμέτρητες αντιπαραθέσεις, με ανταλλαγή πολλών επιχειρημάτων και χρήση πολλών ερευνητικών δεδομένων. Ίσως να έχουμε μια νοημοσύνη που ο καθένας να τη διοχετεύει σε διαφορετικό τομέα, ανάλογα με τις εγγενείς κλίσεις ή με τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Ίσως να δόθηκε υπερβολική έμφαση στις ακαδημαϊκές εκφράσεις της νοημοσύνης και να παραμελήθηκαν οι εφαρμογές της σε άλλους τομείς, όπως τις τέχνες, τον αθλητισμό, την επικοινωνία, την αυτογνωσία, κτλ. Ωστόσο, οφείλουμε να μην ασπαζόμαστε άκριτα μια θεωρία, να λαμβάνουμε υπόψην τα αποδεικτικά στοιχεία ή την απουσία αυτών και να κρατάμε τα θετικά και πειστικά επιχειρήματα της καθεμιάς.

Από την εκπαιδευτική συμβουλευτιή ψυχολόγο, Δρ Καλλιόπη Εμμανουηλίδου. 

1. Λεκτική / γλωσσική νοημοσύνη (Verbal Linguistic Intelligence)
Αυτή έχει να κάνει με την ικανότητα στο γραπτό και το προφορικό λόγο (και ίσως μετά από λίγο καιρό να προκύψουν δύο είδη νοημοσύνης από αυτήν), στην εκμάθηση γλωσσών, στην απομνημόνευση λέξεων και εννοιών, καθώς και στην κατανόηση των λεπτών διαφορών ανάμεσα στις έννοιες και την αφήγηση ιστοριών.
Ρήτορες και πολιτικοί, δικηγόροι και φιλόσοφοι, ποιητές, συγγραφείς και φιλόλογοι, την κατέχουν στον ύψιστο βαθμό. 
Παραδείγματα ανθρώπων με υψηλό δείκτη γλωσσικής νοημοσύνης: Δημοσθένης, Λυσίας, Σαίξπηρ, Τζόις, Ελύτης.

2. Λογικό-μαθηματική νοημοσύνη (Logical- Mathematical Intelligence)
Αυτοί οι άνθρωποι κατανοούν καλύτερα όχι μόνο τους αριθμούς, αλλά και τις σχέσεις ανάμεσα στα φαινόμενα, φυσικά, κοινωνικά, οικονομικά. Έχουν ιδιαίτερες ικανότητες συλλογισμού πάνω στο ειδικό και την αναγωγή του στο γενικό, και μπορούν να πειραματίζονται με απόλυτα ελεγχόμενο τρόπο.
Στη σημερινή εποχή θα μπορούσαμε να τους χαρακτηρίσουμε και τεχνοκράτες, αφού νοιάζονται μόνο για τους αριθμούς και το χειρισμό αντικειμένων και συμβόλων, και δε δίνουν δεκάρα τσακιστή για τα συναισθήματα και τα πάθη –των ανθρώπων και των εθνών.

Παραδείγματα ανθρώπων με υψηλό λογικο-μαθηματική νοημοσύνη: Αρχιμήδης, Νεύτωνας.

3. Σωματική-κιναισθητική νοημοσύνη (Bodily-Kinesthetic Intelligence)
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νοημοσύνης είναι ο Μπρους Λη. Ξέρει να χειρίζεται πολύ καλά το σώμα του και να «δέρνει» όποιον βρεθεί μπροστά του.
Οι αθλητές, οι χορευτές και… οι ηθοποιοί (όσο παράδοξο και να φαίνεται αυτό) είναι οι πρωταθλητές της κιναισθητικής νοημοσύνης.
Οι «κιναισθητικοί» άνθρωποι είναι, πιθανότατα, οι πιο παρεξηγημένοι. Ειδικά ως παιδιά, που δεν αντέχουν δευτερόλεπτο να κάθονται στην καρέκλα και απεχθάνονται το διάβασμα. Οι δάσκαλοι τους αντιμετωπίζουν ως τα στουρνάρια της τάξης και οι γονείς τους απογοητεύονται που το παιδί τους «δεν τα παίρνει τα γράμματα». Αλλά αν αφεθούν σε ανοιχτό χώρο κανείς δεν μπορεί να τους σταματήσει.
Δεν είναι παράξενο που κάποιοι από τους πιο γνωστούς Αμερικανούς ηθοποιούς, όπως ο Μάρλον Μπράντο, ο Αλ Πατσίνο και ο Τζόνι Ντεπ, ποτέ δεν τέλειωσαν το σχολείο.

4. Μουσική νοημοσύνη (musical intelligence)
Γι’ αυτή δε χρειάζεται να πούμε πολλά. Οι άνθρωποι που την έχουν σε υψηλό βαθμό ξεχωρίζουν από την παιδική τους ηλικία και συνήθως γίνονται μονομανείς –όχι άδικα, αφού η μουσική είναι η ύψιστη μορφή ανθρώπινης τέχνης, όπως λένε κάποιοι.
Ο Μότσαρτ είναι το απόλυτο παράδειγμα μουσικής μεγαλοφυΐας, αλλά αν παρατηρήσεις τα χέρια του Στίβι Γουόντερ ή του Glenn Gould καθώς παίζουν, μπορείς να συμπεράνεις ότι κατέχουν και υψηλή κιναισθητική νοημοσύνη.
Όπως προείπαμε τα είδη νοημοσύνης συνεργάζονται και συνυπάρχουν: Μουσική-ρυθμός, μουσική-μαθηματικά.

5. Διαπροσωπική νοημοσύνη (interpersonal intelligence)
Αυτή δε χρειάζεται ορισμούς. Αρκεί να αναφέρουμε δύο άτομα που την είχαν στον ύψιστο βαθμό: Μαχάτμα Γκάντι, Αδόλφος Χίτλερ.
Είναι η νοημοσύνη της ηγεσίας. Να καταλαβαίνεις τους άλλους και να τους ωθείς για να εκφράσουν το χειρότερο ή τον καλύτερο τους εαυτό. Υψηλή διαπροσωπική νοημοσύνη έχει και ο πωλητής που σε κάνει να αγοράσεις ό,τι εκείνος θέλει, καθώς και ο δάσκαλος που καταφέρνει να διαμορφώσει προσωπικότητες.

6. Ενδοπροσωπική νοημοσύνη (Intrapersonal intelligence)
Αυτή είναι η ικανότητα της προσωπικής γνώσης, της αυτογνωσίας, του «γνώθι σαυτόν». Συνήθως πρόκειται για άτομα εσωστρεφή που προτιμούν να εργάζονται ατομικά. Είναι σχολαστικά και εμβαθύνουν στα πάντα με ενοχλητική αυταρέσκεια. Μαθαίνουν καλύτερα όταν επικεντρώνονται σε ένα συγκεκριμένο θέμα μόνοι τους και είναι τελειομανείς.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του ανθρώπου είναι ο Σίγκμουντ Φρόιντ.

7. Χωρική νοημοσύνη (spatial intelligence)
Τα άτομα με χωρική νοημοσύνη μπορούν να παρατηρούν και να χειρίζονται τάσεις, ισορροπίες και συνθέσεις. Έχουν πολύ καλό προσανατολισμό στο χώρο και προσαρμόζονται άμεσα στις αλλαγές του περιβάλλοντος χώρου.
Και ενώ οι άντρες θεωρούνται καλύτεροι οδηγοί και πιλότοι, η πραγματικότητα δείχνει το αντίθετο, αφού δεν υπάρχει άντρας που να θυμάται που άφησε τις παντόφλες του.
Οι «χωρικοί» λειτουργούν οπτικά και παραστατικά, με καλλιτεχνικές τάσεις και πολύ συχνά μπορούν να θεωρούν τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνιά.
Παραδείγματα ανθρώπων με αυξημένη αυτού του είδους την νοημοσύνη είναι ο Πικάσο, ο Ροντέν, ο Αϊζενστάιν και ο Ταραντίνο.

8. Υπαρξιακή νοημοσύνη (existential Intelligence)
Αυτή την νοημοσύνη κατέχουν οι άνθρωποι που προβληματίζονται με τα θέματα ύπαρξης και ανυπαρξίας, καλού και κακού, σωστού και λάθους, με μια σταθερή τάση να διευρύνουν τα πλαίσια της ανθρώπινης σκέψης.
Χαρακτηριστικοί τύποι ατόμων με υψηλή υπαρξιακή νοημοσύνη είναι ο Σωκράτης και ο Κομφούκιος.

9. Φυσιοκρατική νοημοσύνη (Naturalistic intelligence)
Είναι η νεότερη νοημοσύνη, η οποία προστέθηκε στη θεωρία το 1993. Αλλά θεωρείται ως η πιο αρχαία, αφού συνδέεται με την ικανότητα των προϊστορικών προγόνων μας, να διαχωρίζουν τα βρώσιμα από τα δηλητηριώδη φυτά και να μαθαίνουν για τη φύση που τους περιβάλλει.
Οι «φυσιοκράτες» είναι πρακτικοί άνθρωποι που αρέσκονται στις συλλογές και στην άμεση επαφή με το φυσικό κόσμο. Πολύ καλοί ως μάγειρες και ως χημικοί, αφού «διαισθάνονται» και γνωρίζουν τη φύση κάθε υλικού. Πάντα φιλόζωοι –εκτός κι αν είναι κυνηγοί- μπορούν να καταλάβουν πιο γρήγορα τις αλλαγές στον καιρό ή στο φυσικό μας περιβάλλον.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της φυσιοκρατικής νοημοσύνης, πιθανότατα πιο μεγαλοφυής και από το Μότσαρτ, είναι ο Κάρολος Δαρβίνος.

Δείτε ακόμη: 8 τύποι ανθρώπων που πρέπει να απομακρύνετε από δίπλα σας


Οι συνταγές λειτουργούν στα πλαίσια μιας ισορροπημένης διατροφής και μιας γενικότερης αλλαγής του τρόπου ζωής, από τον οποίο προέκυψαν εξ αρχής τα παραπάνω περιγραφόμενα προβλήματα υγιείας.


Η σελίδα έχει πληροφοριακό χαρακτήρα. Συμβουλεύεστε πάντα το γιατρό σας.
Η χρήση όσων αναφέρονται είναι αποκλειστικά και μόνον δική σας ευθύνη.


Ενδιαφέροντα άρθρα...

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *


Σχόλια σε greeklish, με ενσωματωμένα links, με υβριστικό ή απαξιωτικό περιεχόμενο καθώς και σχόλια με διαφήμιση προϊόντων δε θα δημοσιεύονται.